AI verandert de accountancy. Maar waarom blijft de accountant onmisbaar?

De afgelopen jaren is kunstmatige intelligentie (AI) uitgegroeid van een veelbesproken innovatie naar een technologie die steeds vaker onderdeel wordt van de dagelijkse praktijk. Waar AI aanvankelijk vooral werd gebruikt om teksten te schrijven of informatie op te zoeken, ontstaan nu oplossingen die daadwerkelijk ondersteunen binnen het accountantsdossier.

Dat roept vragen op. Vervangt AI straks de accountant? Kunnen we de uitkomsten wel vertrouwen? En hoe zorgen we ervoor dat kwaliteit en professioneel oordeel behouden blijven?

Het korte antwoord: AI verandert de manier waarop accountants werken, maar niet waarom zij onmisbaar zijn.

AI is geen doel, maar een hulpmiddel

Binnen de accountancy draait alles om vertrouwen. Jaarrekeningen, controles en samenstelopdrachten vragen om zorgvuldigheid, onafhankelijkheid en professioneel oordeel. Juist daarom is AI in deze sector fundamenteel anders dan in veel andere vakgebieden.

Een AI-oplossing kan grote hoeveelheden informatie analyseren, documenten vergelijken, risico's signaleren en suggesties doen. Dat versnelt werkzaamheden aanzienlijk. Maar uiteindelijk blijft de accountant degene die bepaalt of een conclusie juist is.

AI ondersteunt het werk. De accountant blijft verantwoordelijk.

Van antwoorden naar inzicht

Veel professionals hebben inmiddels ervaring met generatieve AI-oplossingen zoals ChatGPT of Microsoft Copilot. Deze tools kunnen uitstekende antwoorden geven op algemene vragen.

Toch ontstaat binnen de accountancy al snel een uitdaging.

Een generiek AI-model kent namelijk het dossier niet. Het weet niet welke risico's eerder zijn vastgesteld, welke documenten onderdeel uitmaken van de opdracht of welke materialiteit van toepassing is. Daardoor blijft de accountant zelf schakelen tussen verschillende systemen, documenten en controles.

Juist daar ligt de volgende stap.

Moderne AI-oplossingen kunnen de context van een dossier begrijpen. Niet alleen door vragen te beantwoorden, maar door verbanden te leggen tussen balansgegevens, documenten, risico's, werkprogramma's en professionele standaarden. Hierdoor ontstaat niet alleen een antwoord, maar ook inzicht.

Human in the Loop: de accountant houdt de regie

Een belangrijk uitgangspunt bij verantwoord AI-gebruik is Human in the Loop.

Dat betekent dat AI weliswaar suggesties doet, maar nooit zelfstandig beslissingen neemt.

Iedere voorgestelde aanpassing wordt beoordeeld door de accountant. Pas na goedkeuring wordt een wijziging daadwerkelijk onderdeel van het dossier.

Dat principe is essentieel.

Niet alleen vanuit wet- en regelgeving, maar vooral omdat professioneel oordeel nooit volledig geautomatiseerd kan worden. Iedere opdracht kent immers nuances die alleen door een ervaren professional kunnen worden beoordeeld.

Transparantie is minstens zo belangrijk als snelheid

Een tweede belangrijk uitgangspunt is transparantie.

Wanneer AI een suggestie doet, wil je weten:

• Waar komt deze conclusie vandaan?  
• Welke documenten zijn gebruikt?  
• Welke regelgeving is toegepast?  
• Waarom wordt juist deze aanbeveling gedaan?  

Zonder die informatie blijft AI een 'black box'.

Moderne AI-oplossingen maken daarom zichtbaar welke bronnen zijn gebruikt en hoe een conclusie tot stand is gekomen. Dat maakt de uitkomsten controleerbaar en ondersteunt de audit trail.

Kwaliteit boven snelheid

Wanneer over AI wordt gesproken, gaat het vaak over tijdsbesparing.

Natuurlijk is het prettig wanneer werkzaamheden die voorheen uren kostten, nu in minuten kunnen worden uitgevoerd.

Maar misschien is de grootste winst wel een andere.

AI helpt om:

• risico's sneller zichtbaar te maken;  
• inconsistenties op te sporen;  
• documenten vollediger te analyseren;  
• minder informatie over het hoofd te zien;  
• junior medewerkers beter te begeleiden.  

Daarmee draagt AI niet alleen bij aan efficiëntie, maar vooral aan een hogere dossierkwaliteit.

De rol van de accountant verandert

Dat betekent niet dat de accountant verdwijnt.

Integendeel.

Naarmate routinematige werkzaamheden verder worden ondersteund door AI, ontstaat meer ruimte voor werkzaamheden waar mensen juist het verschil maken.

Denk aan:

• professioneel oordeel;  
• klantadvies;  
• risicobeoordeling;  
• communicatie;  
• kwaliteitsbewaking.  

Juist deze onderdelen worden steeds belangrijker.

De toekomst begint vandaag

AI ontwikkelt zich razendsnel. Kantoren die vandaag ervaring opdoen, bouwen kennis op waarmee zij de komende jaren een voorsprong kunnen creëren.

Niet door de accountant te vervangen.

Maar door de accountant beter te ondersteunen.

Dat is uiteindelijk waar AI binnen de accountancy om draait.

Meer weten?

Benieuwd hoe AI accountants ondersteunt binnen het dossier en hoe Human in the Loop er in de praktijk uitziet?

• Bekijk de opname van ons webinar over Caseware Verity en ontdek hoe contextgedreven AI ondersteunt bij planning, risicobeoordeling, documentanalyse en kwaliteitsbewaking.

• Ontdek meer over de mogelijkheden van Caseware Verity op onze website.

• Lees hoe Oudshoorn Belastingadviseurs als eerste klant in Nederland de stap naar Caseware Verity heeft gezet en waarom zij kozen voor AI-ondersteunde accountancy.

‍